مقدمه: ویروسی که باید بشناسید
شاید نام HPV (اچپیوی) را شنیده باشید، اما هنوز دقیقاً ندانید چیست. شاید هم با دیدن یک زائده پوستی کوچک نگران شدهاید. باید بدانید که شما تنها نیستید. ویروس HPV یا «پاپیلومای انسانی» شایعترین عفونت مقاربتی در جهان است. آمارها نشان میدهد که حدود ۸۰ درصد از افراد فعال جنسی در طول زندگی خود حداقل به یکی از انواع این ویروس مبتلا میشوند.
اما آیا همه انواع HPV خطرناکاند؟ آیا زگیل تناسلی همان سرطان است؟ و مهمتر از همه، چگونه میتوانیم با استفاده از راهکارهای مطمئنی مثل واکسن گاردیسان، خود و عزیزانمان را در برابر آن ایمن کنیم؟ در این مقاله از سایت گاردیسان، به تمام این سوالات پاسخ میدهیم.
ویروس HPV چیست؟
HPV مخفف Human Papillomavirus (ویروس پاپیلومای انسانی) است. این ویروس یک گروه بسیار بزرگ است که شامل بیش از ۲۰۰ نوع (تیپ) مختلف میشود. بر خلاف تصور عموم، همه این ۲۰۰ نوع خطرناک نیستند. متخصصان این ویروسها را بر اساس شدت بیماریزایی به دو دسته اصلی تقسیم میکنند:
۱. انواع کمخطر (Low-Risk HPV)
این تیپها باعث سرطان نمیشوند، اما مسئول ایجاد زگیلهای تناسلی هستند. زگیلها زائدههای گوشتی هستند که در ناحیه تناسلی و مقعد ایجاد میشوند و اگرچه خطر جانی ندارند، اما درمان آنها میتواند زمانبر، هزینهبر و آزاردهنده باشد.
• شایعترین تیپها: تیپ ۶ و ۱۱ (عامل ۹۰٪ زگیلهای تناسلی).
۲. انواع پرخطر (High-Risk HPV)
این تیپها معمولاً علائم ظاهری فوری (مثل زگیل) ایجاد نمیکنند، اما میتوانند باعث تغییرات سلولی شوند که در صورت عدم تشخیص و درمان، پس از چندین سال منجر به سرطان میشوند.
• شایعترین تیپها: تیپ ۱۶ و ۱۸ (عامل ۷۰٪ سرطانهای دهانه رحم).
•
راههای انتقال HPV: افسانهها و واقعیتها
بسیاری از افراد تصور میکنند HPV فقط از طریق رابطه جنسی کامل منتقل میشود، اما این باور دقیق نیست.
• واقعیت: ویروس HPV از طریق تماس پوست با پوست در ناحیه تناسلی منتقل میشود. بنابراین کاندوم اگرچه خطر را کاهش میدهد، اما چون تمام نواحی پوست را نمیپوشاند، محافظت صددرصدی ایجاد نمیکند.
• واقعیت: فرد مبتلا ممکن است هیچ علامتی (زگیل یا ضایعه) نداشته باشد، اما همچنان ناقل ویروس باشد (ناقل خاموش).
• افسانه: HPV از طریق کاسه توالت، استخر، دست دادن یا ظروف غذا منتقل نمیشود.
علائم HPV چیست؟
نکته گمراهکننده درباره HPV این است که اغلب هیچ علامتی ندارد. سیستم ایمنی بدن در ۹۰٪ موارد، ویروس را طی ۱ تا ۲ سال به طور طبیعی پاکسازی میکند. اما اگر ویروس ماندگار شود (عفونت پایدار)، علائم زیر ممکن است ظاهر شوند:
۱. زگیل تناسلی: برجستگیهای کوچک، تکی یا خوشهای (شبیه گلکلم) در نواحی تناسلی، کشاله ران یا مقعد. این علائم معمولاً ناشی از تیپهای ۶ و ۱۱ هستند.
۲. تغییرات پیشسرطانی: این تغییرات با چشم دیده نمیشوند، درد ندارند و فقط از طریق تستهای غربالگری (پاپاسمیر و تست HPV) قابل تشخیص هستند. این موارد معمولاً ناشی از تیپهای ۱۶ و ۱۸ هستند.
ارتباط HPV با سرطان
اگرچه اکثر عفونتهای HPV توسط بدن پاک میشوند، اما عفونت پایدار با انواع پرخطر میتواند منجر به سرطانهای زیر شود:
• سرطان دهانه رحم (سرویکس): شایعترین سرطان مرتبط با HPV در زنان.
• سرطان مقعد (در هر دو جنس).
• سرطانهای دهان و گلو (ناشی از رابطه دهانی).
• سرطان آلت تناسلی در مردان.
•
چگونه پیشگیری کنیم؟ (سهگانه طلایی)
خبر خوب این است که سرطانهای ناشی از HPV و زگیل تناسلی، قابل پیشگیریترین بیماریهای جهان هستند. برای محافظت کامل، باید این سه اصل را رعایت کنید:
۱. واکسیناسیون (خط مقدم دفاع)
واکسنها به بدن کمک میکنند تا ویروس را قبل از ورود بشناسد و با تولید آنتیبادی، آن را خنثی کند. واکسن گاردیسان (Gardisun)، تولید شرکت دانشبنیان بیوسان فارمد، یک واکسن ۴ ظرفیتی است.
• چرا ۴ ظرفیتی؟ چون همزمان ۴ تیپ اصلی و پردردسر ویروس را پوشش میدهد:
o تیپهای ۶ و ۱۱ (برای پیشگیری از زگیل تناسلی.)
o تیپهای ۱۶ و ۱۸ (برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم و سایر سرطانها.)
• بهترین سن تزریق: بهترین زمان بین ۹ تا ۱۴ سالگی است (قبل از شروع فعالیت جنسی)، اما تزریق آن تا سن ۲۶ سالگی و حتی ۴۵ سالگی (با مشورت پزشک) نیز برای پیشگیری از تیپهایی که هنوز مبتلا نشدهاید، توصیه میشود.
۲. غربالگری منظم (ویژه بانوان)
انجام منظم تست پاپاسمیر (بررسی تغییرات سلولی) و تست HPV (بررسی وجود ویروس) برای خانمهای بالای ۲۱ سال ضروری است. واکسن جایگزین غربالگری نیست و این دو مکمل یکدیگرند.
۳. سبک زندگی سالم
پرهیز از مصرف دخانیات (سیگار سیستم ایمنی را ضعیف میکند و شانس سرطان را بالا میبرد)، محدود کردن تعداد شرکای جنسی و استفاده از کاندوم میتواند ریسک ابتلا را کاهش دهد.
سوالات متداول (FAQ)
آیا مردان هم باید واکسن بزنند؟ بله. مردان هم در معرض خطر زگیل تناسلی و سرطانهای خاص (مثل سرطان گلو و مقعد) هستند. همچنین واکسیناسیون مردان زنجیره انتقال ویروس به همسرشان را قطع میکند.
آیا HPV درمان قطعی دارد؟ خودِ ویروس درمان دارویی (مثل آنتیبیوتیک) ندارد و باید توسط سیستم ایمنی بدن پاک شود. اما عوارض آن (زگیلها و ضایعات پیشسرطانی) کاملاً قابل درمان هستند. پیشگیری با واکسن گاردیسان همیشه آسانتر از درمان عوارض است.
آیا واکسن گاردیسان عوارض دارد؟ این واکسن حاوی ویروس زنده نیست (فقط پوسته پروتئینی ویروس است) و نمیتواند باعث بیماری شود. عوارض آن معمولاً خفیف و شامل درد محل تزریق یا تب خفیف است که نشاندهنده پاسخ سیستم ایمنی است.
نتیجهگیری
ویروس HPV بسیار شایع است، اما نباید باعث ترس شما شود. با آگاهی، غربالگری منظم و از همه مهمتر واکسیناسیون به موقع با واکسن گاردیسان، میتوانید دیواری محکم در برابر زگیل تناسلی و سرطان بسازید. سلامتی شما، ارزشمندترین دارایی شماست.